🟩 အီရန်၏ အာဏာဆက်ခံမှုအသစ်
အီရန်အာဏာပိုင်များက အလီခါမေနီ၏သားဖြစ်သူ မိုဂျတာဘာကို နိုင်ငံ၏ အမြင့်ဆုံးခေါင်းဆောင်သစ် (Supreme Leader) အဖြစ် ခန့်အပ်လိုက်ကြောင်း ကြေညာခဲ့သည်။
ဤခန့်အပ်မှုအပေါ် အမေရိကန်သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က မိုဂျတာဘာသည် လက်ခံနိုင်ဖွယ်မရှိသည့် ရွေးချယ်မှုဖြစ်ကြောင်း ယခင်ကတည်းက သတိပေးထားသကဲ့သို့၊ အစ္စရေးနိုင်ငံကလည်း ဆက်ခံသူ မည်သူ့ကိုမဆို ပစ်မှတ်ထားတိုက်ခိုက်သွားမည်ဟု ကတိပြုထားသည်။
🟩 စီးပွားရေးဆိုင်ရာ ရိုက်ခတ်မှုများ
အီရန်အပြောင်းအလဲနှင့်အတူ ကမ္ဘာ့ရေနံစျေးနှုန်းသည် လေးနှစ်အတွင်း ပထမဆုံးအကြိမ်အဖြစ် တစ်စည်လျှင် အမေရိကန်ဒေါ်လာ ၁၀၀ ကျော်အထိ မြင့်တက်သွားသောကြောင့် အာရှစတော့စျေးကွက်များ အရှုံးနှင့် ပိတ်ခဲ့ရသည်။
အပြည်ပြည်ဆိုင်ရာ ငွေကြေးရန်ပုံငွေအဖွဲ့ (IMF) အကြီးအကဲက ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ငွေကြေးဖောင်းပွမှု အန္တရာယ်များကို သတိပေးလိုက်ပြီး၊ မူဝါဒချမှတ်သူများအနေဖြင့် “မတွေးဝံ့စရာ အဆိုးဆုံးအခြေအနေများ” အတွက် ကြိုတင်ပြင်ဆင်ထားရန် တိုက်တွန်းထားသည်။
🟩 စစ်ရေးပဋိပက္ခ အခြေအနေ
အစ္စရေးက အီရန်အပေါ် တိုက်ခိုက်မှုအသစ်များ စတင်လိုက်ကြောင်း ကြေညာပြီးနောက် မြို့တော်တီဟီရန်တွင် ပေါက်ကွဲသံများကို ကြားနေရကြောင်း CNN သတင်းအဖွဲ့က အစီရင်ခံသည်။
ပါရှန်ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများတွင်လည်း ညပိုင်းအတွင်း လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုများ ရှိခဲ့ကြောင်း သိရသည်။
🟩 ပင်လယ်ကွေ့မှာ စွမ်းအင် အဆောက်အအုံများ ခြိမ်းခြောက်ခံရ
ဒေသတွင်း စစ်မီးကူးစက်လာမှုကြောင့် ဘာရိန်းနိုင်ငံပိုင် ရေနံကုမ္ပဏီသည် စာချုပ်ပါအတိုင်း လုပ်ငန်းများ ဆက်လက်မဆောင်ရွက်နိုင်တော့သည့် “Force Majeure” အခြေအနေကို တနင်္လာနေ့တွင် ကြေညာခဲ့သည်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပင် အီရန်၏ ဒရုန်းနှင့် ဒုံးကျည်ဖြင့် တိုက်ခိုက်မှုများကို အာရပ်စော်ဘွားများပြည်ထောင်စု (UAE)၊ ဆော်ဒီအာရေးဗီးယား၊ ကူဝိတ်နှင့် ကာတာနိုင်ငံတို့က ကြားဖြတ်ဟန့်တားခဲ့ရသည်။
ထို့ပြင် တနင်္ဂနွေနေ့က ဘာရိန်းရှိ ရေချိုထုတ်လုပ်သည့်စက်ရုံ (Desalination plant) တစ်ခု တိုက်ခိုက်ခံခဲ့ရသော်လည်း ရေပေးဝေမှု ပြတ်တောက်ခြင်းမရှိကြောင်း အာဏာပိုင်များက ဆိုသည်။
🟩အစ္စရေးက လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှု အရှိန်မြှင့်
အစ္စရေးစစ်တပ်သည် အီရန်နိုင်ငံရှိ ဒုံးကျည်ပစ်လွှတ်ကွင်းများနှင့် အစိုးရယန္တရား အဆောက်အအုံများကို “တိုက်ခိုက်မှုလှိုင်းလုံးကြီး” အသွင်ဖြင့် ထပ်မံဗုံးကြဲခဲ့သည်။
တနင်္လာနေ့နံနက်ပိုင်းတွင် တီဟီရန်မြို့တော်အတွင်း ပေါက်ကွဲသံအများအပြား ကြားခဲ့ရကြောင်း CNN သတင်းအဖွဲ့က အတည်ပြုသည်။
ထို့ပြင် လက်ဘနွန်မြို့တော် ဘေရွတ်ရှိ ဟစ်ဇ်ဘိုလာအဖွဲ့၏ အခြေခံအဆောက်အအုံများကိုလည်း တိုက်ခိုက်ခဲ့ကြောင်း အစ္စရေးစစ်တပ်က ထုတ်ပြန်ထားသည်။
🟩 အမေရိကန် လက်ထဲက စစ်ပွဲ နှင့် အီရန်၏ တောင်းပန်မှု
သမ္မတ ဒေါ်နယ်ထရမ့်က ဤစစ်ပွဲ မည်သည့်အချိန်တွင် အဆုံးသတ်မည်ကို အစ္စရေးနှင့်အတူ ပူးပေါင်းဆုံးဖြတ်သွားမည်ဟု ပြောကြားခဲ့သည်။
အမေရိကန် ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ပိထ် ဟက်ဂ်ဆက်သ်ကလည်း အမေရိကန်နှင့် ထရမ့်တို့သည် အီရန်အတွက် “လက်နက်ချရမည့် စည်းကမ်းချက်များ” (Terms of surrender) ကို သတ်မှတ်ပေးသွားမည်ဟု ဆိုသည်။
အခြားတစ်ဖက်တွင် အီရန်သမ္မတ ပီဇက်ရှ်ကီယန်က အိမ်နီးချင်း ပင်လယ်ကွေ့နိုင်ငံများကို တိုက်ခိုက်မည်မဟုတ်ကြောင်းနှင့် ယခင်ဖြစ်စဉ်များအတွက် တောင်းပန်ကြောင်း ပြောကြားခဲ့သော်လည်း ပြီးခဲ့သည့်ရက်သတ္တပတ်ကုန်ပိုင်းက ဒရုန်းတိုက်ခိုက်မှုများ ဆက်လက်ရှိနေခဲ့သည်။
🟩 ကျောင်းသား ၁၆၀ ကျော် သေဆုံးမှုတွင် အမေရိကန် တာဝန်ရှိ
ဖေဖော်ဝါရီလ ၂၈ ရက်နေ့က အီရန်နိုင်ငံ မိနပ်ဘ် (Minab) မြို့ရှိ မူလတန်းကျောင်းတစ်ကျောင်းအနီး လေကြောင်းတိုက်ခိုက်မှုကြောင့် ကျောင်းသား ၁၆၀ ကျော် သေဆုံးခဲ့သည့် ဖြစ်စဉ်တွင် အမေရိကန်၏ လက်ချက်ဖြစ်ကြောင်း ပြသနေသည့် ဗီဒီယိုအထောက်အထားသစ်များ ထွက်ပေါ်လာသည်။
အဆိုပါ ဗီဒီယိုအရ အမေရိကန်က ၎င်းတို့၏ လက်ချက်မဟုတ်ဟု ငြင်းဆိုထားမှုမှာ မှားယွင်းနေကြောင်း ညွှန်ပြနေသည်။
ဤဖြစ်စဉ်နှင့်ပတ်သက်၍ ကာကွယ်ရေးဝန်ကြီး ဟက်ဂ်ဆက်သ်ကမူ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများ ပြုလုပ်နေဆဲဖြစ်ကြောင်းသာ တုံ့ပြန်ခဲ့သည်။
ပုံစာ – တီဟီရန်မြို့လယ်မှာ လမ်းလျှောက်နေသူတစ်ယောက်/ပုံ – RTE
Ref: CNN News
